Cuối những năm 90, GM đưa ra một yêu cầu bất thần và hấp dẫn cho Takata, một công ti nhỏ ít người nhân thức tại Nhật Bạn dạng để cung ứng túi khí cho hãng chế tạo xe Mỹ. Nguyên do cho phù hợp đồng này là Takata đóng gói túi khí rẻ hơn đa dạng so với thị trường.
Nhà cung cấp túi khí cho GM trong giai đoạn đó là Autoliv, một hãng Thụy Điển - Mỹ. GM yêu cầu Autoliv thiết kế ra loại túi khí rẻ hơn như kiểu Takata, nếu như không sẽ cắt hợp đồng, NYTimes dẫn lời của Linda Rink, nhà công nghệ nữ cấp cao tại Autoliv, chịu nghĩa vụ dự án phù hợp tác với GM lúc bấy giờ.
 |
|
Linda Rink, nhà công nghệ cấp cao của Autoliv bên đại dương sơ của 20 năm trước. Ảnh: NYTimes. |
Nhưng khi các nhà công nghệ của Autoliv tìm hiểu, họ nhận thấy Takata dùng hợp chất amoni nitrat dễ bay hơi rất nguy khốn trong bơm túi khí, phòng ban cần thiết đẩy túi khí bung. Robert Taylor, giám đốc hóa chất của Autoliv từ 2010 nhớ lại khi đó đã nói "Không! Nhất định chúng tôi không làm, không thể tạo nguy khốn cho đối tượng mua hàng".
Những gì các nhà kỹ thuật cảnh báo, 20 năm sau đã thành sự thật. Amoni nitrat là lý do của đợt triệu hồi siêu xe lớn nhất lịch sử nhân loại. Chí ít 14 người thiệt mạng và hơn 100 người bị thương bởi bơm túi khí Takata bị lỗi, nổ quá mạnh làm cho mảnh tan vỡ kim loại găm tham gia người trên xe. Hơn 100 triệu túi khí lắp trên xế hộp ở Mỹ của GM và 16 hãng khác.
Takata bắt đầu kinh doanh không hề túi khí mà là dây bình yên từ giữa những năm 80, đến 1990 mới sản xuất túi khí. Ngay quá trình đầu, một thế hệ túi khí cung ứng cho Nissan gặp mặt yếu tố vì bung quá mạnh làm cho ít nhất 40 người bị thương ở mắt.
Lúc đầu, Takata không sử dụng amoni nitrat để chế biến bơm túi khí. Nhưng năm 1997, nhà máy của hãng ở Moses Lake (Washington, Mỹ) dính hàng loạt vụ nổ tiêu diệt thiết bị, tác động năng suất. Takata bắt buộc mua bơm túi khí trong khoảng các đối thủ để cung cấp cho nhà sản xuất xe.
Để kháng cự bối cảnh khó khăn, hãng chấp thuận dùng phù hợp chất mới rẻ hơn, đó là amoni nitrat, bất chấp những nguy nan kéo theo, nguồn tin do Mark Lillie, kỹ sư từng làm việc tại Takata trả lời phỏng vấn của tờ NYTimes vào 2014 tiết lộ.
GM đã làm gì để đi tới quyết định 20 năm trước?
Đa dạng nguồn tin cho rằng, mục đích chính vì túi khí Takata rẻ, hãng chế tạo xe Mỹ dè xẻn khoảng một vài USD cho mỗi túi khí. Nhiều hãng khác cũng có mục đích gần giống. Thay vì nhìn ra mối hiểm họa có thể chết người, trái lại họ ép nhà cung ứng giảm chi tiêu, đó mới là chỉ tiêu bậc nhất.
 |
|
Danh sách 10 trong số 14 người bỏ mạng vì túi khí Takata. Ảnh: NYTimes. |
Bà Linda Rink từ Autoliv nói, "GM dọa sẽ mua bơm túi khí của Takata nếu chúng tôi không thể giảm giá". Mỗi cụm cụ thể của Takata rẻ hơn 30% so với loại mà Autoliv chế biến. "Không ngang nhau giá quá lớn khiến chúng tôi bồn chồn, làm thế nào để khó khăn?"
Tom Wilkinson, người phát ngôn của GM cho nhân thức "các cuộc bàn thảo với Takata diễn ra cách thức đây 2 thập kỷ bởi bộ máy GM cũ", vì vậy "chúng tôi có bình luận gì cũng không có lí". GM sau khi tuyên bố vỡ nợ năm 2009 và được chính phủ Obama cứu trợ, tái cơ cấu dường như trở thành một công ty khác.
Hiện tại, giữa làn sóng triệu hồi kỷ lục, Takata vẫn tiếp tục sản xuất túi khí dùng amoni nitrat, còn nhà sản xuất xe thì tiếp tục mua. Túi khí Takata hình thành trên những xe version 2016 của 7 hãng. Cực cam đoan hơn nữa, các hãng thậm chí dùng túi khí mới để thay thế túi khí trên xe triệu hồi.
Trong một thông cáo, Takata cho biết họ đã tiến hành các biện pháp giúp amoni nitrat Đương Đầu đổi mới nhiệt độ không gian và độ ẩm, những yếu tố chính gây ra phản ứng của thích hợp chất này. Bơm khí có thêm chất làm khô để trung hòa mọi phản ứng.
Cùng thời gian Takata sử dụng amoni nitrat, hãng Autoliv đang cung cấp túi khí cho Chrysler, Ford, Honda, Mazda, Mitsubishi và Toyota. Nhưng có một số hãng khởi đầu sử dụng cả túi khí của Takata trong khoảng giữa những năm 2000.
Mối nguy mà Autoliv cảnh báo được củng cố bởi những phân tích nhiều người biết đến từ những thập kỷ lúc trước, rằng cấu trúc của amoni nitrat có thể bị phá vỡ lẽ khi xúc tiếp với độ ẩm và nhiệt độ đổi mới.
Chuyên gia Harld R. Blomquist của hãng TRW cùng phản hồi. Để sản xuất bơm túi khí an toàn, TRW đặt ra một số nguyên tắc. Công ti này bảo quản amoni nitrat lạnh khô để chống lại độ ẩm và thay đổi nhiệt độ. Bơm túi khí vũ trang thêm bộ phận van giảm áp để ngăn thích hợp chất chịu quá áp lực mà phát nổ, đồng thời dùng kĩ nghệ hàn hiện đại để giữ bơm độc đáo khít.
Những biện pháp này tất nhiên đẩy chi tiêu lên cao, cho nên hãng vứt bỏ amoni nitrat tham gia 2006. Cả Autoliv và TRW hiện sử dụng nhiên liệu dựa trên guanidin nitrat, một hợp chất ít nhạy cảm với độ ẩm và chao đảo nhiệt độ.
Hãng xe có nhân thức chừng nguy nan?
Khi lắp lên xe, thiết kế và tham số hoạt động của túi khí được tạo lập bởi một tập hợp các nhà đóng chai oto. Takata một mực khẳng định các nhà sản xuất xe khi xây dựng cách thức hoạt động của túi khí đã không đoán trước những trở ngại có thể xảy ra do nhiệt độ và độ ẩm trong nhiều năm qua.
Đương nhiên NYTimes tìm hiểu cho thấy thiết kế và tham số vận hành mà các hãng xe xây dựng cho túi khí đã tính toán tới những không may của amonio nitrat. Năm 2004, các nghiệt thông số kỹ thuật của Hội đồng nghiên cứu oto Mỹ cho thấy hãng chế tạo xe nắm bắt rõ tác hại của độ ẩm và nhiệt độ thay đổi với bơm túi khí. Nhưng không người nào quan tâm đến những thông số công nghệ này.
2008, 4 năm sau những phát hiện từ thông số kỹ thuật, Honda mở màn triệu hồi xe, đây là hãng chịu ảnh hưởng nặng nề hà nhất. Đến tận 2013 các hãng còn lại mới mở màn triệu hồi xe dính lỗi túi khí. Đến nay, 64 triệu túi khí gắn trên xe phải triệu hồi.
 |
|
Bơm túi khí của Takata. Ảnh: NYTimes. |
Joan Claybrook, một nữ quản trị viên cũ tại Cục Bình yên giao thông đất nước Mỹ (NHTSA), nghĩ rằng đáng ra các công ty bình yên cần kiểm tra sát sao hơn thì hệ thống đặt nghĩa vụ nặng nề hà lên các hãng xe, tự họ phải bảo đảm nhà cung cấp tuân hành các tiêu chuẩn bình an căn bản.
Một kỹ sư cũ của Takata tiết lộ tiện lợi giảm thiểu bị phát hiện lỗi của các túi khí đưa ra hoạt động mua bán. Người lao động khiến việc tại nhà máy của Takata ở La Grange (Georgia, Mỹ) phải đo lường xem bơm túi khí đã kín đáo hay chưa bằng phương pháp chèn một lượng bé bỏng khí heli vào bơm túi khí và đặt trong không gian chân không. Giả dụ có rộng rãi heli lọt ra khỏi bơm có tức thị bơm rò rỉ và cần đào thải.
Nhưng công nhân tại nhà máy La Grange sẽ lấy những chiếc bơm này để kiểm tra phổ quát lần, dẫn đến cạn heli. Vì không có heli nên các bơm túi khí sẽ vượt lên bài kiểm tra. Các công nhân sau đó cộp cho bơm lỗi nhận dạng mã vạch mới, vì thế thử nghiệm lặp lại chẳng thể thực hiện.
Vị kỹ sư này từng đưa nghi vấn cho ban giám đốc Takata vào 2001 về yếu tố gian lậu trong rà soát túi khí, nhưng câu tư vấn nhận được là "đừng quay lại vì những câu hỏi gần giống". Ông quyết định nghỉ việc tham gia năm sau.
Honda cho nhân thức chỉ trông thấy việc ăn gian bài rà soát khi các luật sư lật tẩy. Trong khi đó, phổ quát hãng xe khác không bình luận hoặc tư vấn không biết đến chiêu trò này.
Hãng xe nói họ hy vọng các nhà cung cấp hành động cương trực để không mang tới những rắc rối. Nhưng thực tiễn, hãng biết phổ biến thứ hơn là nhập túi khí về gắn lên xe. Vì chi tiêu rẻ, hay chính là vì tiền, họ chuẩn bị nhắm mắt xuôi tay áp dụng công nghiệp không bình yên.
Người trả giá, lại không hề họ, mà là 14 mạng người và 100 người bị thương.
>> Xem thêm: Đợt triệu hồi xe lớn nhất lịch sử thế giới
Đức Huy
Xem nhiều hơn: xe o to
0 nhận xét:
Đăng nhận xét